İsrail vatandaşları savaş durumundan kaynaklı olarak yaygın bir şekilde Güney Kıbrıs’a göç etmektedir. Bu tercih sıradan ve sebepsiz değildir. İsrail ve Amerika uzun bir süredir Doğu Akdeniz’de farklı plan ve güvenlik stratejileri planlamaktadırlar.

Hasan BÜLBÜL

Akdeniz’in doğusunda yer alan Kıbrıs tarih boyunca önemli bir nokta olmuştur. Jeopolitik olarak Avrupa, Asya ve Orta Doğu’nun kesişim noktasında bulunmasıehemmiyetini açıkça göstermektedir. Coğrafibu durum, Kıbrıs’ı enerji koridorlarının merkezine yerleştirir; özellikle Doğu Akdeniz’deki doğal gaz ve petrol yataklarına yakınlığı, bölgesel enerji güvenliği açısından büyük bir önem taşır. Aynı zamanda, askerî açıdan da stratejik bir noktada bulunan Kıbrıs, bölgesel güvenlik politikalarında önemli rol oynar.Kıbrıs’ın askeri-stratejik konumunu belirleyen unsur, adanın Doğu Akdeniz’in merkezinde yer almasıdır. Ada, Suriye, Lübnan, İsrail ve Mısır gibi Orta Doğu ülkelerine yakınlığıyla bölgedeki güvenlik hesaplamalarında kilit bir yer tutmaktadır. Özellikle Soğuk Savaş döneminde Batı Bloğu için ileri karakol işlevi gören Kıbrıs, günümüzde de NATO ve Avrupa güvenlik politikaları açısından önemini korumaktadır. Nitekim adada halen İngiltere’nin egemen üs bölgeleri (Akrotiri ve Dikelya) bulunmakta, bu üsler Ortadoğu’da gerçekleşen askeri operasyonlarda aktif şekilde kullanılmaktadır.

Doğu Akdeniz’de son yıllarda keşfedilen doğal gaz rezervleri, Kıbrıs’ı enerji jeopolitiğinin merkezine yerleştirmiştir. Avrupa Birliği’nin Rusya’ya bağımlılığı azaltma politikası, Doğu Akdeniz gazını daha değerli kılarken, Kıbrıs bu sürecin kilit oyuncusu konumuna gelmiştir. Ancak bu durum, aynı zamanda bölgede rekabet ve gerilimi de beraberinde getirmektedir. Türkiye’nin deniz yetki alanlarına ilişkin iddiaları, Yunanistan ve Güney Kıbrıs’ın AB destekli tezleri ve İsrail’in enerji politikaları, Akdeniz’de karmaşık bir jeopolitik tabloyu ortaya koymaktadır.Sonuç olarak, Kıbrıs’ın Akdeniz’deki konumu, onu yalnızca bir ada devleti olmaktan öteye taşıyarak, küresel stratejik dinamiklerin merkezine oturtmaktadır. Enerji rekabeti, güvenlik stratejileri, ticaret yolları ve göç hareketlilikleri, Kıbrıs’ı Akdeniz’in en kritik aktörlerinden biri haline getirmiştir.

G. KIBRIS VE İSRAİL

Kıbrıs’ın bu önemli yapısı onu stratejik tuzaklara ve kargaşaların merkezinde tutmaktadır. Özellikle İsrail için Kıbrıs adasının strateji konumu bir güvenlik duvarı mahiyetindedir. İsrail- Filistin Savaşı’nın sonuçlarından birisi de bu noktada adayı ilgilendirmektedir. İsrail vatandaşları savaş durumundan kaynaklı olarak yaygın bir şekilde Güney Kıbrıs’a göç etmektedir. Bu tercih sıradan ve sebepsiz değildir. İsrail ve Amerika uzun bir süredir Doğu Akdeniz’de farklı plan ve güvenlik stratejileri planlamaktadırlar. Bu noktada Güney Kıbrıs iki başat gücün planları altında kalan bir jandarma noktası görümümde.

Bu durumu; Amerika’nın Kıbrıs’taki Rum kesimine silah ambargosunu kaldırması,EastMed boru hattıve Rum kesimi ile Münhasır Ekonomik Bölge (MEB) antlaşma imzalaması açıkça göstermektedir. Güney Kıbrıs bölgesine gösterilen bu ihtimam güvenlik noktasının dışında doğal zenginliklerden kaynaklanmakta. İsrail bu bölgede keşfedilen doğalgaz yataklarında ve enerjinin Avrupa’ya taşınması adına da projeler geliştirmekte. Rus gazının dışında kaynak arayan Avrupa için İsrail’in bu projesi de önem arz etmekte. Tüm bu bağlamda İsrail, Kıbrıs Rum kesimi ile esasında tek çıkarlı “ortaklık” yürütmektedir.  Kendi güvenliği açısından GKRY de MOSSAD entegre edilmiş, radar üsleri kurulmuş ve tatbikat alnına dönüşmüştür.

ÇİN’İN KUŞAK YOL PROJESİ

Tüm bu denklemlerin dışında Çin’in Akdeniz üzerinden geçecek “Bir Kuşak Bir Yol” projesi de bölgede İsrail’in iştihanı artıran başka bir etken. İsrail, Hayfa ve Aşdod limanları ile Akdeniz üzerinden ilerleyecek güzergâhta kritik noktada bulunuyor. Gazze limanlarının değeri de bu noktada daha da değerli hale geliyor. Çin ise İsrail’deki limanların geliştirilmesinde finans sağladığı gibi bölgede yeni bir kanal için proje tasarlamakta. “Ben Gurion” projesi ile Süveyş kanalına alternatif oluşturacak bu kanal Süveyş’ten daha geniş olması gemi trafiğini bu alana çekmeyi planlamakta. Gazze işgalini bu pencereden baktığımız ticaret yollarının etkinliğini görmekteyiz.

GÖÇ ADRESİ: GKRY

İsrail derin ilişki ve kazanımlar elde ettiği ada, aynı zamanda güvenli bir liman olmakta.Bu güvenli liman İsrailli turizmcilerin en çok ziyaret ettiği noktalardan birisi. Öyle ki 2016 yılında 160.254 turist ziyaret ederken[1]2023 yılında 410.607 kişiye ulaşıyor. Artan bu ziyaret kalıcı bir yerleşime dönüşümü de zaman içinde hızlanıyor2018’de Güney Kıbrıs’ta yaşayan İsrailli vatandaş sayısının yaklaşık 6.500[2]civarında iken2024 yılı itibarıyla bu sayı yaklaşık 12.000 olarak verilmiş durumda.Bu rakamlar her ay eklenerek devam ediyor.

 Öyle ki GKRY’de yayın yapan newscyprus.eu adlı site “İsrailliler akın akın Kıbrıs’a göç ediyor” başlığı ile yaşanacak tehlikeyi özetliyor[3]. Aslında yaşanan bu göç akınına karşı toplumda karşıt kesiminde olduğunu görmekteyiz.  Rum haber sitelerinde “sessiz mülkiyet” başlığı altında İsrailli şirketlerin aldıkları arazileri haberleştirerek eleştirmekte.

Güney Kıbrıs’taki AKEL partisinin genel sekreteriStefanosStefanuda 3 Temmuz 2025 tarihinde parti içi konuşmasında, ülkesinde yaşanan nüfus hareketliliğini büyük bir tehdit olduğu söyleyerek Yahudilerin okullar, sinagoglar ve çeşitli sosyal tesisler kurduklarını belirtiyor.

2023 Ekim ayında yaşanan Hamas saldırısı sonrası göç hareketliliği büyük oranda artırmıştı.Ekim ayında yaşanan saldırıların akabinde aynı ay içerisinde 7000 İsrailli Kıbrıs’a göç etti.Kasım ayına gelindiğinde bu rakam 16.000’i geçmişti[4]